Dane Państwowej Służby Statystycznej za styczeń-wrzesień 2012: produkcja przemysłowa spadła o 1,2%, stal -4,1%, węgiel +5,3%

Kijów, 17 października 2012 r. Liczby, które Państwowa Służba Statystyczna przedstawiła dziś, to nie tylko sucha sprawozdawczość. To szczegółowy obraz choroby ukraińskiego przemysłu, który wchodzi w ostatni kwartał roku z gorączką. Ogólny spadek produkcji o 1,2% w ciągu dziewięciu miesięcy jest jak średnia temperatura w szpitalu. Za nim kryje się ciężka gorączka w całych halach przemysłowych i tylko lokalne ciepło w kotłowniach. Gdy hutnictwo i maszynówka marzną, energetyka zmuszona jest rozgrzewać kotły, próbując ogrzać zastygającą gospodarkę. Dane te potwierdzają pogłębiający się kryzys w kluczowych branżach sąsiada, co jest istotnym sygnałem dla polskich firm zaangażowanych we współpracę transgraniczną. Przyjrzyjmy się szczegółowo cyfrom podanym przez Państwową Służbę Statystyczną.

Sektor przetwórczy: nie spowolnienie, a załamanie kluczowych branż

Patrząc na liczby bez ogródek, obraz w przetwórstwie jest bliski krytycznego. To nie cykliczne spowolnienie, lecz oznaki kryzysu systemowego.

• Wytop stali spadł o 4,1%, produkcja wyrobów walcowanych o 4,8%. A we wrześniu, według danych Państwowej Służby Statystycznej, hutnicy wręcz runęli o 9,4% w ujęciu rocznym. Liczby krzyczą, że światowe rynki zbytu dla naszego metalu zamykają się, a popytu wewnętrznego, który mógłby go wchłonąć, po prostu nie ma.
• W maszynówce sytuacja jest wręcz katastrofalna: spadek o 20,1% we wrześniu to nie błąd statystyczny. To wskaźnik, że inwestycje w majątek trwały w kraju są zamrożone, a eksport maszyn czy urządzeń od dawna nie jest konkurencyjny.
• Chemia rozpadła się na dwoje. Podczas gdy produkcja amoniaku i węglowodorów spada, segment nawozów wykazuje skromny wzrost o 2,6%. To ta sama „rolnicza poduszka”, która na razie jeszcze utrzymuje na powierzchni część przemysłu, ale nie może wyciągnąć całej gospodarki.
• Załamanie w przetwórstwie ropy naftowej o 29,4% we wrześniu to osobny dzwonek alarmowy. Mówi ono albo o poważnych problemach logistycznych i surowcowych, albo o załamaniu popytu na rynku wewnętrznym.

Ogólny wniosek jest niepocieszający: model wzrostu oparty na eksporcie surowców i półproduktów (metal, chemia) zawiódł. A stworzenie nowego, opartego na głębokim przetwórstwie i maszynówce, nie udało się. Rezultat – deindustrializacja na żywo w statystycznych zestawieniach.

Energetyka i wydobycie: wzrost z desperacji

Paradoks dzisiejszej statystyki polega na tym, że pozytywne liczby brzmią niemal złowieszczo w porównaniu z negatywnymi. Wzrost w energetyce to nie motor, a objaw choroby.

• Wydobycie węgla wzrosło o 5,3% nie dlatego, że pragną go hutnicy czy chemicy. Spalają go elektrownie cieplne w próbie zastąpienia nim nieosiągalnego cenowo importowanego gazu. To nie sukces ekonomiczny, lecz wymuszona miara przetrwania.
• Podobnie wzrost generacji energii elektrycznej o 3,4% na tle spadającego zużycia przemysłowego stawia nieprzyjemne pytania o efektywność owej generacji i stan sieci. Gdzie podziewają się te gigawaty, skoro fabryki stają?
• Chroniczny spadek wydobycia gazu o 0,3% tylko pogarsza obraz zależności. Bezpieczeństwo energetyczne kraju wciąż wisi na chwiejnej równowadze między własnym węglem a zagranicznym gazem.

Tym samym energetyczna „wysepka wzrostu” okazuje się fortecą bronioną ogromnym kosztem, podczas gdy reszta terytorium gospodarczego podupada. To nie rozwój, lecz kosztowne podtrzymywanie status quo.

Wrześniowe załamanie: czy przekroczono punkt bez powrotu?

Szczególną uwagę należy poświęcić danym za wrzesień – ogólny spadek o 7%. To nie tylko „pogorszenie wskaźników”. To sygnał, że spadek wszedł na nową, bardziej stromą trajektorię. Gdy jednocześnie padają hutnictwo, maszynówka i rafinacja ropy, mowa już nie o problemach branżowych, lecz o synchronicznym kurczeniu się aktywności gospodarczej. Biznes nie tylko ogranicza produkcję – szykuje się na trudną zimę, konserwując moce przerobowe.

Czego można spodziewać się w IV kwartale?

Prognoza oparta na tych danych nie może być optymistyczna. Czwarty kwartał jest tradycyjnie najkosztowniejszy z powodu sezonu grzewczego. Energetyka, i tak pracująca z napięciem, otrzyma dodatkowe obciążenie, co może prowadzić do wzrostu taryf lub przerw w dostawach. Spadający eksport będzie wywierał presję na kurs hrywny i rezerwy walutowe. A budżet państwa, którego wpływy są uzależnione od zysków stalowych i chemicznych gigantów, może zetknąć się z niespodziewanymi lukami kasowymi.

Ukraiński przemysł podchodzi do progu roku 2013 osłabiony i bez wyraźnych motorów wzrostu. Jedyną szansą na zatrzymanie ześlizgiwania się w głębszy kryzys jest nie nadzieja na nagły wzrost cen stali, lecz dawno dojrzałe reformy strukturalne, które obniżą koszt energii dla biznesu i stworzą warunki do modernizacji. Na razie statystyka rejestruje nie tylko spadek, lecz początek bolesnej przebudowy całego przemysłowego modelu kraju.

Informacje uzupełniające:

• Kurs na 17.10.2012: ~1 EUR ≈ 10,40 UAH.
• Źródła danych statystycznych: RBC-Ukraina, Państwowa Służba Statystyczna Ukrainy.