Majątek miliarderów sięgnął 18,3 biliona dolarów. Nowy rekord nierówności, ostrzega Oxfam

19 stycznia 2026 roku. Globalne nierówności ekonomiczne osiągnęły w 2025 roku nowy, alarmujący poziom. Zgodnie z corocznym raportem międzynarodowej konfederacji Oxfam, łączny majątek miliarderów na świecie wzrósł do niespotykanej kwoty 18,3 biliona dolarów amerykańskich (ok. 73,2 biliona złotych), ustanawiając rekord historyczny. Ten wzrost nie tylko przewyższa globalne wskaźniki ekonomiczne — przyspiesza on w zatrważającym tempie, pogłębiając przepaść między superbogatymi a resztą ludzkości i tworząc, zdaniem ekspertów, realne zagrożenie dla stabilności społecznej i politycznej. Problem ten jest przedmiotem ożywionej debaty także w Polsce w kontekście sprawiedliwości podatkowej i spójności społecznej.

Szokujące liczby: tempo wzrostu i wartości bezwzględne

Dane z raportu Oxfam za 2025 rok pokazują nie tylko bogactwo, ale jego eksplozywną, nieporównywalną akumulację w rękach wąskiej grupy osób.

• Rekordowa suma: 18,3 biliona dolarów (ok. 73,2 bln zł) — taka jest łączna wartość aktywów globalnych miliarderów. Dla porównania, jest to więcej niż PKB tak dużych gospodarek jak Chiny czy USA w poszczególnych latach ubiegłej dekady.
• Tempo wzrostu: Tylko w 2025 roku ich kapitały powiększyły się o 2,5 biliona dolarów (10 bln zł). Tempo tego wzrostu wyniosło ponad 16%, czyli trzy razy szybciej niż średnie roczne tempo z poprzednich pięciu lat.
• Trend długoterminowy: Od 2020 roku bogactwo miliarderów wzrosło o oszałamiające 81%. Ten okres, obejmujący globalne wstrząsy, stał się dla nich erą bezprecedensowego wzbogacenia.
• Rekordziści: Liczba miliarderów na świecie po raz pierwszy przekroczyła trzy tysiące osób. Tymczasem Elon Musk został pierwszą osobą w historii, której osobisty majątek przekroczył granicę pół biliona dolarów (ok. 2 bln zł).

„To nie tylko statystyki. Te liczby odzwierciedlają zepsuty system ekonomiczny, w którym nagroda za pracę i kapitał rozkłada się katastrofalnie nierównomiernie”,

komentuje Oxfam.

Nierówności w perspektywie: co oznaczają biliony?

Aby uświadomić sobie skalę nagromadzonego bogactwa, Oxfam przytacza wymowne porównania.

„Suma 2,5 biliona dolarów (10 bln zł), o jaką wzrosły majątki miliarderów w ciągu roku, jest prawie równa całkowitemu majątkowi najbiedniejszej połowy ludzkości, czyli 4,1 miliarda ludzi”,

czytamy w raporcie.

Jeszcze bardziej wymowne jest inne porównanie: tych środków wystarczyłoby, aby całkowicie wyeliminować skrajne ubóstwo na świecie 26 razy. Dane te obnażają paradoks współczesności: zasoby do rozwiązania kluczowych problemów humanitarnych istnieją, ale są skoncentrowane w rękach tych, którzy nie stawiają takich celów na pierwszym miejscu.

Nierównowaga polityczna: bogactwo jako narzędzie władzy

Poza ekonomiczną, raport Oxfam odnotowuje niebezpieczną polityczną przepaść. Analiza pokazuje, że miliarderzy cztery tysiące razy częściej obejmują stanowiska polityczne niż zwykli obywatele. Tworzy to system, w którym interesy superbogatych uzyskują nieproporcjonalnie dużą reprezentację, a głosy większości – słabną.

„Rosnąca przepaść między bogatymi a resztą społeczeństwa tworzy niebezpieczną i niestabilną nierównowagę polityczną”,

ostrzega dyrektor wykonawczy Oxfam International, Amitabh Behar.

— „Kiedy garstka ludzi posiada tak kolosalne bogactwo i wpływ, fundamenty demokracji i umowy społecznej są zagrożone”.

Nierównowaga ta przejawia się w lobbowaniu korzystnych przepisów podatkowych, osłabianiu regulacji rynkowych i prywatyzacji zysków przy jednoczesnej socjalizacji strat i ryzyk.

Przyczyny i kontekst: dlaczego bogaci stają się jeszcze bogatsi?

Analitycy wskazują na kilka powiązanych czynników napędzających ten trend:

1. Wzrost giełd: Znaczna część majątków miliarderów to udziały w ich firmach. Polityka monetarna ostatnich lat i boom na rynkach technologii i energii „zielonej” stworzyły idealne warunki dla wzrostu kapitalizacji.
2. Polityka podatkowa: W wielu jurysdykcjach utrzymują się niskie stawki podatkowe od kapitału, dywidend i spadków w porównaniu z podatkami od pracy, co systemowo faworyzuje posiadaczy kapitału.
3. Kryzys jako szansa: Globalne wstrząsy, od pandemii po kryzys energetyczny, często zwiększają koncentrację rynku, pozwalając największym graczom przejmować osłabionych konkurentów i zwiększać udział w rynku.
4. Renta technologiczna: Liderzy gospodarki cyfrowej czerpią nadzwyczajne zyski dzięki efektom skali, kontroli danych i tworzeniu praktycznie monopolistycznych ekosystemów.

Prognozy i wyzwania: dokąd zmierza ta trajektoria?

Kontynuacja obecnego trendu zwiastuje światu niestabilną przyszłość.

• Zwiększenie napięć społecznych: Rosnące poczucie niesprawiedliwości może podsycać ruchy populistyczne, protesty i polaryzację polityczną zarówno w krajach rozwiniętych, jak i rozwijających się.
• Erozja umowy społecznej: Obywatele mogą stracić wiarę w to, że system ekonomiczny działa na ich korzyść, co osłabi spójność społeczną i zaufanie do instytucji.
• Problem efektywności gospodarki: Nadmierna koncentracja bogactwa może tłumić popyt konsumpcyjny (ponieważ superbogaci wydają mniejszą część dochodu) i hamować innowacje, tworząc bariery wejścia dla nowych podmiotów.

Wyjście z tej spirali, zdaniem Oxfam i wielu ekonomistów, leży w sferze śmiałej woli politycznej: progresywnego opodatkowania, walki z unikaniem opodatkowania, inwestycji w dobra publiczne i wzmocnienia ochrony praw pracowniczych. Bez takich działań przepaść będzie się tylko powiększać.

Rosnąca świadomość tych ryzyk skłania nawet samych miliarderów do przygotowań na „nieznaną przyszłość”, poprzez inwestycje w bezpieczeństwo i technologie przetrwania. Ironia polega na tym, że ich działania mające chronić przed potencjalnymi konsekwencjami nierówności tylko podkreślają głębię problemu, który ich własne wzbogacenie wciąż pogłębia.