Nowy kompromis: próg VAT dla ukraińskich jednoosobowych firm może wzrosnąć do 2-3 mln hrywien

Ukraińskie władze i eksperci poszukują kompromisu w sprawie jednego z najbardziej kontrowersyjnych wymogów MFW – wprowadzenia VAT dla przedsiębiorców. Zamiast sztywnego progu 1 mln hrywien rocznego dochodu, pojawiła się propozycja jego zwiększenia 2-3 krotnie, aby chronić małe firmy i zachować logikę uproszczonego systemu. Ten krok może stać się kluczem do spełnienia warunków nowego programu kredytowego Funduszu, niezbędnego dla makroekonomicznej stabilności kraju.

Na czym polega propozycja?

Dyskusja rozgorzała wokół konkretnej kwoty. Jak wcześniej informowano, obecny wymóg Międzynarodowego Funduszu Walutowego zakłada wprowadzenie VAT dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą (tzw. jednoosobowych firm), których roczny dochód przekracza 1 milion hrywien. Jednak ten próg budzi krytykę.

Dyrektor Centrum Strategii Ekonomicznych, Hleb Wyszłyński, przedstawił konkretną propozycję, o której pisze RBC-Ukraina. Ekspert uważa próg 1 mln hrywien za zbyt niski i proponuje podnieść go do 2-3 milionów.

„Próg nie powinien być niższy niż minimalne dochody mikroprzedsiębiorstw pierwszej grupy, aby nie podważać samej logiki systemu uproszczonego”,

— zaznaczył Wyszłyński.

Dlaczego akurat 2-3 miliony?

Propozycja eksperta opiera się na dwóch kluczowych zasadach: ochronie małych firm i minimalizacji ryzyka dla budżetu. Z jednej strony wyższy próg pozwoliłby zachować preferencyjne warunki dla znaczącej części jednoosobowych firm, które działają na granicy rentowności. Z drugiej – stwarza on skuteczną barierę przeciwko uchylaniu się od opodatkowania.

„Przy takim dochodzie dzielenie działalności będzie dość nieopłacalne i skomplikowane. A jeśli próg ustalić wyżej, np. na 4 mln, to ryzyko dzielenia wzrośnie”,

— wyjaśnił Hleb Wyszłyński.

Zatem próg 2-3 mln hrywien wygląda na próbę znalezienia „złotego środka”: biznes zyskuje więcej przestrzeni oddechowej, a państwo – działający mechanizm administrowania VAT bez masowego dzielenia firm.

Kontekst negocjacji z MFW

Ta propozycja nie pojawia się w próżni. Jak zaznaczają eksperci, spełnienie warunków wstępnych, wśród których jest reforma opodatkowania jednoosobowych firm, jest swoistym „biletem wstępu” do uruchomienia nowego, szerokiego programu MFW. Przypomnijmy, że w listopadzie 2025 roku Ukraina i Fundusz osiągnęły porozumienie na poziomie personelu w sprawie programu typu Stand-By o wartości 8,2 mld dolarów (około 295 mld hrywien według kursu ze stycznia 2026*).

Jednak, jak przyznają przedstawiciele rządu, Ukraina nie potwierdziła jeszcze gotowości do spełnienia wszystkich warunków, w tym wprowadzenia VAT dla jednoosobowych firm. Minister finansów Serhij Marczenko wcześniej stwierdzał, że zmiany są oczekiwane, ale nie wcześniej niż w 2027 roku. Nowa propozycja ekspercka może stać się podstawą kompromisu negocjacyjnego, który zadowoliłby zarówno MFW, jak i ukraiński biznes.

Co to oznacza dla przedsiębiorców?

• Dla mikroprzedsiębiorstw (do 2-3 mln hrywien dochodu rocznie): Duże prawdopodobieństwo zachowania obecnych warunków działania w uproszczonym systemie bez VAT.
• Dla rosnących firm: Pojawienie się bardziej komfortowego „buforowego” okresu na skalowanie przed przejściem na ogólny system opodatkowania.
• Dla rynku jako całości: Zmniejszenie negatywnego odbioru reformy i minimalizacja ryzyka sztucznego dzielenia biznesu, co wspiera zdrową konkurencję.

Podsumowanie: szansa na wyważoną decyzję

Inicjatywa podniesienia progu dla VAT to nie tylko korekta techniczna, ale próba znalezienia politycznie i ekonomicznie akceptowalnej równowagi. Z jednej strony Ukraina pilnie potrzebuje kontynuacji współpracy z MFW dla utrzymania stabilności finansowej w warunkach wojny. Z drugiej – nie można ignorować wrażliwości sektora przedsiębiorczego, który jest kluczowy dla odbudowy gospodarki.

Propozycja 2-3 mln hrywien wydaje się racjonalnym krokiem, który może rozładować napięcie wokół tego tematu. Teraz pytanie brzmi, czy ukraińskie władze będą lobbować za tą opcją w negocjacjach z MFW i czy będzie ona mogła stać się częścią ostatecznego pakietu reform. Od odpowiedzi na to pytanie zależy nie tylko los programu kredytowego, ale także zaufanie tysięcy ukraińskich przedsiębiorców, którzy oczekują od władz przewidywalnych i wyważonych decyzji.

*Kurs na 22.01.2026: ~1 USD ≈ 36.00 UAH. Obliczenie kwoty programu MFW w hrywnach jest przybliżone.