Nakit Yerine Hazine Bonoları: Yaklaşık 1000 Ukraynalı Şirket KDV İadesini Menkul Kıymetlerle Almaya Razı

Kiev, 27 Eylül 2013. Ukrayna hükümeti, katma değer vergisi (KDV) iadesi konusunda iş dünyasına olan borcunun bir kısmını nakit yerine menkul kıymetlerle ödemeye hazırlanıyor. “Kommersant-Ukrayna” yayını, kendi kaynağına dayanarak, yaklaşık 1000 Ukraynalı şirketin bu tazminatı finansal hazine bonoları şeklinde almayı öncelikli olarak kabul ettiğini bildiriyor. Türk yatırımcılar ve ihracatçılar için bu durum, Ukrayna’da devam eden likidite sıkıntılarına dair önemli bir gösterge olarak dikkate alınmalıdır.

2010 Senaryosunun Tekrarı mı?

Benzer bir mekanizma, KDV borçları sorununu çözmek için hükümet tarafından 2010 yılında zaten kullanılmıştı. O zaman devlet, işletmelere toplam 20 milyar Grivna (yaklaşık 4,7 milyar TL*) değerinde, yıllık %5,5 faizli beş yıllık KDV tahvilleri teklif etmişti. Ancak şirketler sadece 16,2 milyar Grivna (yaklaşık 3,8 milyar TL*) değerinde menkul kıymet aldı.

Şimdi araç olarak kısa vadeli hazine bonoları seçildi. Bir gün önce, Gelirler ve Harçlar Bakanlığı, Maliye Bakanlığı’na, bonolarla iade için yaklaşık 12 milyar Grivna (yaklaşık 2,8 milyar TL*) yönlendirilebileceğine dair bir rapor iletti. Bu tutara, 1 Ağustos itibarıyla onaylanmamış başvuruların yanı sıra, 1 Kasım’a kadar sunulacak beyannamelerdeki tahmini göstergeler de dahil edildi.

“İş Dünyasının Seçeneği Yok”: Uzman Görüşü

İş derneklerinin temsilcileri, şirketlerin bu mekanizmaya pratikte bir alternatifinin olmadığını belirtiyor.

“İşletmelerin KDV’yi almak için başka bir yolu olmadığından, bonoları kabul edecekler. Sorunları olmadığını söyleyen herhangi bir şirket bilmiyorum” diyor Avrupa İş Derneği Yöneticisi Anna Derevyanko.

İşverenler Federasyonu Konseyi Başkan Yardımcısı Dmytro Oliynyk, bonoların ikincil piyasada satılmasının iş dünyası için hızlıca nakit elde etmenin tek yolu olacağını doğruluyor. Ancak asıl risk, bu menkul kıymetlerden ayrılırken kabul etmek zorunda kalacakları muazzam iskontolardır (diskontlar).

“Bize gelen bilgiye göre iskontolar %30-50 arasında olacak” diye belirtiyor Oliynyk.

Karşılaştırma için: 2010 model KDV tahvilleri %20-30 iskontoyla satılmıştı. Uzmanlar, Ukrayna Ulusal Bankası’nın bu bonoları teminat göstererek ticari bankaları yeniden finanse etmeye başlaması durumunda durumun iyileşebileceğini öne sürüyor. Bu, bonolara olan talebi artırabilir ve iskontoyu yaklaşık %10 seviyesine düşürebilir.

Analiz: Likidite Riski Olan Zorunlu Bir Önlem

Bono çıkarılması kararı, devlet hazinesindeki akut likidite sıkıntısı koşullarında alınmış zorunlu bir önlemdir. İş dünyası için bu ikili bir durum yaratıyor:

1. Resmi Borç Ödemesi: Şirketler, devletin borcunu tanıdığına dair yasal onay alır.
2. Reel Likidite Sorunları: Bir bonoyu paraya çevirmek için, bir işletmenin onu piyasada önemli bir iskontoyla satması gerekecek, bu da aslında kendisine ait fonların önemli bir kısmını kaybetmesi anlamına gelir. Bu, işletmelerin işletme sermayesini vurur.

Böylece mekanizma, devlet bütçesi göstergelerini geçici olarak iyileştirirken, finansal zorlukları ekonominin reel sektörüne kaydırarak işletme sermayesi sıkıntısı sorununu daha da şiddetlendiriyor.

Sonuç: Yeni Bir Gecikmiş Ödeme Turu Beklentisi

KDV borcunu ödemek için hazine bonolarının çıkarılması, kamu maliyesindeki süregelen likidite zorluklarının bir kanıtıdır. 2010 mekanizması sorunu sistematik olarak çözemedi ve şimdi durum tekrarlanıyor.

Bu operasyonun başarısı iki faktöre bağlı olacak: iş dünyasının bonoları hangi iskontoyla satabileceği (bu, şirketlerin reel kayıplarını belirleyecek) ve Ukrayna Ulusal Bankası’nın bu menkul kıymetler için ikincil bir piyasa oluşturma yeteneği. Her durumda, binlerce Ukraynalı işletme için KDV iadesi, basit bir işletme sermayesi takviyesi yerine, belirsiz sonuçlu karmaşık bir finansal operasyona dönüşüyor.

*27.09.2013 tarihli kur: ~1 UAH ≈ 0,235 TL (EUR/TRY ve UAH/EUR kuru üzerinden tahmini). Tutar dönüşümleri yaklaşıktır, bilgi amaçlıdır. Bu bilgi bir finansal tavsiye değildir.